Dowody biometryczne. Zmiany po wyroku TSUE?
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 21 marca 2024 r., nakazuje Polsce dostosowanie krajowych przepisów dotyczących przetwarzania danych biometrycznych w centralnym rejestrze dowodów osobistych. Wyrok ten, który unieważnił unijne rozporządzenie 2019/1157 z powodu błędów proceduralnych, nakłada na państwa członkowskie obowiązek zmiany przepisów do 1 stycznia 2027 r.
W tym tekście (4)
Dane biometryczne powinny być przetwarzane z najwyższą ostrożnością
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO), Mirosław Wróblewski, zwrócił uwagę na konieczność uwzględnienia stanowiska TSUE w polskim prawie w piśmie skierowanym do ministra ds. Unii Europejskiej, Adama Szłapki. Minister zwrócił się do UODO o analizę skutków wyroku TSUE w sprawie C-61/22 Landeshauptstadt Wiesbaden, dotyczącej obowiązku umieszczania i przechowywania odcisków palców w dowodach osobistych oraz ochrony danych osobowych.
Wyrok TSUE podkreśla, że dane biometryczne, takie jak wizerunek twarzy i odciski palców, są szczególnie wrażliwe i powinny być przetwarzane z najwyższą ostrożnością. Trybunał zaznaczył, że zebrane dane biometryczne nie powinny być przechowywane w krajowych bazach danych, a po wydaniu dowodu osobistego powinny być usuwane z systemu centralnego. Tymczasem w wielu krajach członkowskich, w tym w Polsce, istnieją centralne rejestry, które gromadzą takie dane.
Jakie dane biometryczne w dowodach?
W Polsce zgodnie z art. 55 ustawy o dowodach osobistych centralny Rejestr Dowodów Osobistych zawiera dane biometryczne w postaci wizerunku twarzy i odcisków palców. Prezes UODO wielokrotnie krytykował takie rozwiązania, wskazując na ryzyko naruszenia praw i wolności obywateli oraz konieczność przeprowadzenia oceny skutków przetwarzania dla ochrony danych osobowych.
Podczas prac nad rozporządzeniem dotyczącym Rejestru Dowodów Osobistych, UODO zgłaszał uwagi dotyczące skali i sposobu przetwarzania danych, podkreślając, że mogą one prowadzić do naruszenia praw i wolności osób, których dane dotyczą. Mimo tych uwag, Minister Cyfryzacji nie uwzględnił proponowanych zmian.
Polska musi się dostosować
W związku z wyrokiem TSUE Polska będzie musiała dostosować swoje przepisy. Jak wskazuje prezes UODO, przetwarzanie danych biometrycznych na dowodzie osobistym ma swoje podstawy w ustawie, jednak nie zapewnia ono wystarczających gwarancji ochrony danych z punktu widzenia zasady proporcjonalności w zakresie ingerencji w prawo do prywatności. Dla realizacji celu walki z fałszowaniem dowodów osobistych i oszustwami tożsamości nie jest konieczne przechowywanie danych biometrycznych po wydaniu dowodu osobistego.
Wprowadzenie nowych przepisów zgodnych z wytycznymi TSUE będzie kluczowe dla zapewnienia odpowiedniej ochrony danych biometrycznych obywateli oraz zgodności z prawem unijnym. Nowe regulacje powinny precyzyjnie określać zasady przetwarzania, przechowywania i usuwania danych biometrycznych, aby zagwarantować bezpieczeństwo i prywatność danych osobowych.
Czym jest dowód biometryczny?
Dowód biometryczny to rodzaj dokumentu tożsamości, który zawiera dane biometryczne, takie jak wizerunek twarzy i odciski palców, umożliwiające jednoznaczną identyfikację osoby. Wprowadzenie danych biometrycznych ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa i trudności w fałszowaniu dokumentów, co jest istotne w walce z przestępczością tożsamościową.
W Polsce dowody biometryczne obowiązują od listopada 2021 roku.